آنچه در مورد مجسمه سازان آمده است
از ابوهريره -رضي الله عنه- روايت است كه رسول الله -صلي الله عليه وسلم- فرمود: ‹‹قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ: وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ ذَهَبَ يَخْلُقُ كَخَلْقِي, فَلْيَخْلُقُوا ذَرَّةً أَوْ لِيَخْلُقُوا حَبَّةً أَوْ شَعِيرَةً››. [متفق عليه]
ترجمه: الله عزوجل، مي فرمايد: چه كسي ظالمتر است از كسي كه مي خواهد، مانند من مخلوق، بيافريند. (اگر كسي مي تواند) پس ذره اي يا دانه اي و يا يك دانه جو بيافريند.
و از عايشه روايت است كه رسول الله -صلي الله عليه وسلم- فرمود: ‹‹أشدّ النّاس عذاباً يومَ القيامة الذَّين يُضاهِئون بِخلقِ الله››.
ترجمه: بدترين عذاب روز قيامت از آن كساني است كه در آفرينش با خدا، مماثلت مي كنند.
و از ابن عباس روايت است كه رسول الله -صلي الله عليه وسلم- فرمود: ‹‹كُلُّ مُصَوِّرٍ فِي النَّارِ, يُجْعَلُ لَهُ بِكُلِّ صُورَةٍ صَوَّرَهَا نَفْس يُعَذِّبُ بها فِي جَهَنَّمَ››. ( بخاري و مسلم)
ترجمه: جاي هر مصوِّر در آتش است، هر تصويري كه ساخته است، بصورت موجود زنده اي در مي آيد و او را در دوزخ بوسيلة آن، عذاب مي دهند.
همچنين از ابن عباس، مرفوعاً روايت است: ‹‹مَنْ صَوَّرَ صُورَةً في الدنيا؛ كُلِّفَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَنْ يَنْفُخَ فِيهَا الرُّوحَ وَلَيْسَ بِنَافِخٍ››. (بخاري و مسلم)
ترجمه: هر كس در دنيا تصويري ساخته است، در آنجا او را موظف مي كنند كه در آن، روح بدمد و او قادر به چنين كاري نخواهد بود.
از ابو الهيّاج روايت است كه مي گويد: علي -رضي الله عنه- به من گفت: آيا تو را براي انجام كاري كه رسول الله -صلي الله عليه وسلم- مرا براي انجام آن فرستاده بود، نفرستم؟ رسول الله -صلي الله عليه وسلم- ، فرمود:‹‹لا تَدع صورةً إلا طَمستها ولا قَبراً مُشرفاً إلا سويته››. (مسلم)
ترجمه: هيچ تصويري را نگذار مگر آنرا نابود كن و هيچ قبر مرتفعي نگذار مگر آنرا با خاك مساوي كن.
‹‹مصور›› به كسي مي گويند كه با دست شكل و صورتهائي مي سازد. و اين كار، دو نوع اشكال دارد: تنديسگر، كه با دست به نوعي تشابه با خالق مي زند و مانند او به آفرينش مي پردازد.
دوم اينكه، تصوير ها و مجسمه ها وسيله اي براي شرك ورزيدن به خدا مي باشند. چنانكه بسياري از مشركين عهد سابق بوسيلة تصوير ها و مجسمه ها شرك مي ورزيدند و بخاطر حساسيتي كه در دين مبين اسلام نسبت به شرك وجود دارد، طبعاً با تصوير و مجسمه، بعنوان ابزارهاي شرك، سازگاري نخواهد داشت.
در حديث ابوهريره -رضي الله عنه- آمده است كه ظالمترين فرد، كسي است كه در آفرينش، با خدا مماثلت مي كند. و اين، ظن و گماني بيش نيست زيرا در واقع كسي توانايي برابري با الله را ندارد بخاطر همين است كه خداوند مي فرمايد: اگر راست مي گوييد: پس ذره اي و دانه و جوي بيافرينيد.
اما مفهوم حديث، عايشه -رضي الله عنها- چنين بود كه سخت ترين عذاب قيامت به كسي اختصاص دارد كه خود را همچون خدا، آفريننده ميداند. و چنين گماني كفر اكبر است. البته در صورتي كه داراي يكي از اين دو حالت باشد:
1ـ بتي بسازد با علم به اينكه مورد پرستش قرار خواهد گرفت.
2ـ و اينكه تصوير و مجسمه يا نقاشي اي بسازد و خيال بكند: از آنچه خدا آفريده، بهتر است.
حديث فوق را علما بر همين حمل كرده اند. البته تصوير سازي و مجسمه تراشي از گناهان كبيره مي باشند و كساني كه با اين چيزها سر و كار دارند، نفرين شده و به عذاب دردناك وعده داده شده اند.
از حديث ابن عباس، بر مي آيد كه تصوير هاي حيوانات و انسانها ممنوع مي باشند. از مفهوم حديث علي، بر مي آيد كه علت اصلي حرمت تصوير و مجسمه سازي همان وسيلة شرك بودن آنست، چنانكه حكم آن با حكم قبر هاي مشرف كه وسيلة بارز شرك و گاهي محل شرك مي باشند، يكسان است.
خلاصه آنچه بيان شد:
1ـ مجازات سنگين براي مجسمه سازان.
2ـ بيان علت آن كه, عبارت است از جسارت و بي ادبي نسبت به خدا، چنانكه فرمود:
«چه كسي ظالم تر از آن كسي است كه مي خواهد، مانند من دست به آفرينش بزند».
3ـ تذكر به اين مطلب كه او، توانا و بندگان ناتوان اند. حتي ذره و دانه اي نمي توانند بيافرينند.
4ـ تصريح اين مطلب كه سخترين عذاب، قيامت متعلق به آنان است.
5ـ در مقابل هر تصويري كه ساخته است، موجودي در دوزخ آفريده مي شود كه بوسيلة آن موجود، شكنجه داده مي شود.
6ـ موظف مي شود كه در آن، روح بدمد.
